Aklıma bir sual geldi hocam.Ayağı muhtemelen doğuştan yamuk olan engelli bir köpek gördüm ve gayri ihtiyarı içimden bu canlı imtihana tâbi değil bir sorumluluğu yok neden böyle yaratılmış olabilir ki diye geçti. Cevap bulamadım üstadın risalede var mı bununla ilgili bir bölümü.
Bunun direkt doğrudan cevabı 24. Mektup'tur. Üstad orada temsille izah edip en son kısmında hükme bağlandığı için asıl yerinden okumanızı tavsiye ederim. Şuan attığım kısım ortalar veya sonuç kısmını tekabül ediyor. Parantez içinde lügat veririm. Yine anlamadığınız birşey olursa izah ederim inşallah " مَالِكُ الْمُلْكِ يَتَصَرَّفُ ف۪ى مُلْكِه۪ كَيْفَ يَشَٓاءُ ( Mülkün sahibi, mülkünde nasıl dilerse öyle tasarruf eder.) sırrına mazhar olan o Sâni'-i Zülcelal'e karşı hiçbir şey'in hakkı var mıdır ki, desin: "Bana zahmet veriyorsun. Benim istirahatımı bozuyorsun." Hâşâ! Evet mevcudatın hiçbir cihette Vâcibü'l-Vücud'a karşı hakları yoktur ve hak dava edemezler; belki hakları, daima şükür ve hamd ile, verdiği vücud(varlık alemine çıımış olmak) mertebelerinin hakkını eda etmektir. Çünki verilen bütün vücud mertebeleri vukuattır(vaki olmuş gerçekleşmiş), birer illet ister. Fakat verilmeyen mertebeler imkânattır(ihtimaller mümkün olanlar). İmkânat ise ademdir(yok yani.vücud(varlık) alemine çıkmamış), hem nihayetsizdir. Ademler ise, illet istemezler. Nihayetsize illet olamaz. *Meselâ madenler(elementler bilelikler maddeler atomlar) diyemezler: "Niçin nebatî(Bitki seviyesine çıkmak kastediliyor) olmadık?" Şekva edemezler; belki vücud-u madenîye mazhar oldukları için hakları Fâtırına şükrandır. Nebatat niçin hayvan olmadım deyip şekva edemez, belki vücud ile beraber hayata mazhar olduğu için hakkı şükrandır. Hayvan ise niçin insan olmadım diye şikayet edemez, belki hayat ve vücud ile beraber kıymetdar bir ruh cevheri ona verildiği için, onun üstündeki hakkı, şükrandır. Ve hâkeza kıyas et." Daha başka izah yerleri de var ama biraz kafam yerinde değildi akşam sabaha bıraktım. Eğer soruyu devam ettirsek belki risaleden başka atıflarda olabilir. Şimdilik meselenin özü böyle gibi anlıyorum. İmkanınız varsa yerinden okuyabilirseniz çok faydası olur. Online ücretsiz okunabilir her yerde mevcuttur. Hatta link bırakayım. rnk.tr/r?s=tr&b=mektubat&p=311