uzun sorulu cevaplı olan kısma devam ediyorum. hakikate aynı noktadan başlamamamızla alakalı demişsiniz kendimizi sorgulamamız. bakış açınızı anlıyorum ama benim sorum daha farklı gibi geldi. bir şeyleri;kültürleri, başka insanların zihinlerinin nasıl çalıştığını, insan diyince ne anlaşıldığını gerçekten bütünüyle biliyor değiliz. kendi kültürümüz, birikimimiz ve aklımız kadar kuşatabiliyoruz. ve bambaşka temelden birine bu din hak diyoruz, herkesin buna inanması gerekiyor yoksa işi yaş diyoruz. bunun yanında bir şeye büyük oranda inanabilirsin ama her zaman halisülasyon görme ihtimalin, yanılsama yaşaman ya da rüyada olman vs mümkündür. ben artık o yüzden ben bildiğim ve şu ana kadarki birikimmimle gördüğüm kadarıyla diyerek söze başlıyorum kendi imanım için. ve başkaları için de böyle düşünüyorum. sadece epistemolojk zeminin böyle olduğunu farketmiyordur bence yüzde yüzümdiyen. bir program var işte turistlere islamıve o geldikleri yeri anlatıyorsun vs ona başvurdum ve bu kendi içimde bu konuyu yerleştirmem reketiğini itekleyen sebep oldu. ben önceden maturidi idim de eşariye kaydım gibi düşünebiliriz yani bir allah olması mesela bence mantıken değil allah öyle dediği için öyle vs. ne anlattım? samimiyet delili ya da bizim hakikatin içinde oluşumuzun apaçık gerçekliği ya da şuan için bir başka şey bana bir başkasına bu dini kabul ettirebileceğim seviyede cihan şümül bir din algısı oturmuyor içimde. yani hani kafirlere rics deniyor ya onların mantıkları akıl yürütmeleri çöp vs, ancak böyle bakarsak yani insanlar bir müslümanın düşündüğü gibi düşünmeye başlarsa kabul edebilirler. yani aslında mantıksız demeye mi çalışıyorum hayır, bir sonuca çıkaran standart bi mantık yok diye düşünüyorum sanırım. bunu temel mantık olarak söylemiyorum;işte temel kabuller vardı bir şey aynı anda başka şey olamaz vs den değil. düşünme şekli gibi hayata bakış gibi bi şey. bu arada biri dini bir soru sorasa cevaplayabilirim ya da bir şekilde ikna olmasının bence mantıklı olacağı bir cevap verebilirim bir boyutta ama daha derin bakınca mevzuya daha ispatlanabilir, bilimsel temelli, matematik gibi vs yok. böyle değil. anlatabildim mi bilmiyorum
Şimdii yapacağım yorumları bölüm bölüm ayırmam gerekiyor "...kültürleri, başka insanların zihinlerinin nasıl çalıştığını, insan diyince ne anlaşıldığını gerçekten bütünüyle biliyor değiliz. kendi kültürümüz, birikimimiz ve aklımız kadar kuşatabiliyoruz. ve bambaşka temelden birine bu din hak diyoruz, herkesin buna inanması gerekiyor yoksa işi yaş diyoruz. bunun yanında bir şeye büyük oranda inanabilirsin ama her zaman halisülasyon görme ihtimalin, yanılsama yaşaman ya da rüyada olman vs mümkündür..." Bu kültür, birikim, akıl seviyesi vesaire bunları bir insanı "bambaşka" yapan unsurlar olarak görmüyorum. İnsan içine yetiştiği ve başına gelen şeylerin toplamının bir sonucu değildir, çevre insanın özünü şekillendirmez. İnsanın özü çevresini şekillendirir. Tabi burada bu hususlar bir insanı olduğu kişi yapar da dememişsin ama kendine ve bulunduğun konuma bakış açından öyle olduğunu düşündüğün izlenimine kapıldım. İnancın temelinin de bu saydığım şeyler ve zihinsel akıl yürütmeler olduğunu düşünmüyorum, önce iman ettiğimizi ve devamında mantıklı açıklamaların, zihinsel akıl yürütmelerin bu imana göre şekillendiğini düşünüyorum. O yüzden inanca ile birlikte yanılsama yaşama, halisünasyon görme ihtimalinin falan bende pek önemi kalmıyor çünkü zaten yanılsamanın veya halisünasyonların doğruluğunu iptal ettiği akıl yürütme ve duyusal deneyimleri imanın kaynağı olarak görmüyorum. İmana kaynaklık eden bilginin kaynağı kalp çünkü, inanç kalbin bir fiilidir. "...şuan için bir başka şey bana bir başkasına bu dini kabul ettirebileceğim seviyede cihan şümül bir din algısı oturmuyor içimde. yani hani kafirlere rics deniyor ya onların mantıkları akıl yürütmeleri çöp vs, ancak böyle bakarsak yani insanlar bir müslümanın düşündüğü gibi düşünmeye başlarsa kabul edebilirler. yani aslında mantıksız demeye mi çalışıyorum hayır, bir sonuca çıkaran standart bi mantık yok diye düşünüyorum sanırım..." Bu biraz da meselenin doğası bence. İnancın mantık üstü bir şey olması yani. Mantıkla çelişmeyen ama tam olarak mantıkla da açıklanamayan, sırf bir şeyleri biliyor olmanın onu elde etmek için yetersiz olduğu bir husus iman. Yine "bir Müslümanın düşündüğü gibi düşünmeye başlarsa kabul edebilirler" kısmına pek katılmıyorum o yüzden çünkü dediğim gibi inancın kaynağını yürüttüğümüz zihinsel faaliyetler ve düşünce şeklimiz olarak görmüyorum. İnsanlık tarih boyunca bilme seviyesini arttırmış ama daha fazla bilmek daha fazla iman etmekle sonuçlanmamış. Evrene dair geçmiş insanların bilmediği veya yanlış bildiği için kafir olarak öldüğü birçok bilgiye sahibiz, Güneş'in ve Ay'ın bilgisi gibi. Bunların Tanrı olmadığını kesin olarak bilmek, işleyişini açıklamak insanlara La ilahe illallah dedirtmiyor. İmana sebep olan fiiller kalbi ve manevi, mantık bunları takip ederek gelişiyor.